Drie jaar cel voor verkrachting door begeleider zorginstelling

Een 50-jarige man uit Zierikzee krijgt drie jaar gevangenisstraf voor ontucht, aanranding en verkrachting van twee cliënten in de zorginstelling waar hij werkte. Het OM had ook drie jaar cel geëist.

Van de drie jaar zijn twaalf maanden voorwaardelijk. Verder krijgt Arno K. een 5-jarig contactverbod met zijn slachtoffers en een beroepsverbod van vijf jaar.

Tijdens zijn carrière werd K. al eerder ontslagen wegens grensoverschrijdend gedrag. Bij een andere ggz-instelling was hij op staande voet ontslagen vanwege grensoverschrijdende opmerkingen en het versturen van dickpics aan collega’s. De werkgever van de man, de Zeeuwse zorginstelling Emergis, wist van dat ontslag.

Daarvoor werkte K. als wijkagent bij de politie. Ook daar werd hij ontslagen, omdat hij in de wijk waarvoor hij verantwoordelijk was met verschillende vrouwen seksueel contact had. Daarvan werd geen aangifte gedaan. Zolang iemand niet is veroordeeld, krijgen zorgverleners die in de fout zijn gegaan nog steeds een verklaring van goed gedrag.

De veroordeelde begeleider werkte bij Emergis op een afdeling waar mensen met langdurige mentale of psychosociale problemen verblijven. Meerdere cliënten met psychische problemen werden slachtoffer. Omdat het gaat om een strafzaak wilde Emergis er eerder inhoudelijk niet op ingaan. Ook de eerdere ggz-instelling waar de man werd ontslagen, wilde niet reageren.

‘Robin’, een vrouw met een trauma op het gebied van seksueel misbruik, werd slachtoffer van Arno K.. Hij dreigde dat ze niks mocht doorvertellen. “Een psychiatrisch patiëntje geloven ze toch niet”, zei hij dan:

Seksueel grensoverschrijdend gedrag komt volgens de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) in de zorg veel vaker voor dan wordt gemeld. Elfduizend patiënten kregen in 2025 te maken met seksueel grensoverschrijdend gedrag door zorgverleners. Variërend van seksuele opmerkingen tot aanranding en verkrachting. Dat blijkt uit cijfers van het kennisinstituut WODC, dat valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Maar de Inspectie kreeg maar 350 meldingen. Patiëntenvereniging Mind, voor cliënten in de ggz, zegt dat het gaat om het topje van de ijsberg. “Er zijn nog veel meer mensen van wie meldingen niet serieus worden genomen, of die überhaupt niet durven te melden. Zeker mensen die onder behandeling zijn voor psychische problemen. Misschien ben je wel opgenomen. Mensen zijn soms helemaal niet in staat om zo’n melding te doen”, zegt Mind-directeur Dienke Bos.

‘Proefkonijnen’

Dat zorgverleners herhaaldelijk over de grens kunnen gaan, komt ook omdat ze zonder veroordeling nog steeds een VOG krijgen. Een verklaring van goed gedrag. Die is in de zorg verplicht om er te kunnen werken.

In de aanstellingsbrief van Arno K, schreef de zorginstelling zelfs: “Hierin wil ik benadrukken dat Emergis op de hoogte is van jouw uitdiensttreding met ontslag op staande voet bij de vorige werkgever. (…) De reden van jouw uitdiensttreding blijft strikt vertrouwelijk en is alleen bekend op managementniveau. (…) Hierbij heb je zelf ook aangegeven dat je het thuis met je vrouw hebt besproken en dat je er alles aan doet om herhaling te voorkomen.”

Slachtoffer Robin, die uiteindelijk wel aangifte deed, vindt het onbegrijpelijk. “Eigenlijk waren wij gewoon proefkonijnen. Het was niet de vraag óf, maar wannéér het mis zou gaan. Iedereen in het team weet het en dan staat hij maanden op onze groep. Urenlang met mij alleen, of met een andere vrouwelijke patiënten. Daar ben ik heel kwaad over.” Ze start samen met andere cliënten een klachtenprocedure tegen Emergis vanwege schending van hun zorgplicht.

Politiemeldingen

De Inspectie Gezondheidszorg moet toezien op de veiligheid in instellingen. Bij zorgverleners met een zogeheten BIG-registratie, het register voor zorgverleners met een beschermde beroepstitel, kan deze worden ingetrokken. Maar twee derde van alle zorgverleners heeft zo’n registratie niet.

De Inspectie zegt dat er daarom voor zowel zorgaanbieders als de Inspectie lastige situaties kunnen ontstaan. “Risicovolle situaties kunnen soms voortduren.”

De Inspectie wijst daarbij op de verantwoordelijkheid van zorgaanbieders. “Die moeten zich vergewissen van de achtergrond van iemand die ze in dienst nemen of inhuren. Dat is veel breder dan alleen een VOG-controle.” Ook roept de Inspectie zorgaanbieders op om waar mogelijk aangifte te doen.

Strengere VOG?

Dat mensen op een andere plek weer aan de slag kunnen, vindt patiëntenvereniging Mind zeer zorgelijk. Een strengere VOG, waarin ook politiemeldingen staan, is een optie. zegt Bos. “Dat kan natuurlijk betekenen dat je iemand niet aanneemt, terwijl er geen veroordeling komt. Maar tegelijkertijd staat voor ons de veiligheid van cliënten in een heel kwetsbare positie voorop. Als het gaat om seksueel grensoverschrijdend gedrag en misbruik, moet alle risico daarop minimaal zijn.”

Kennisinstituut WODC onderzoekt nu of zorgverleners die met kwetsbare mensen werken een strengere VOG moeten krijgen, de zogeheten VOG P. Daarbij staat de P voor politiegegevens. Dan worden ook meldingen en aangiften in de verklaring meegenomen. Vooral omdat het bewijs in zedenzaken voor een veroordeling vaak lastig is.

 Bron: NOS Binnenland